کوه اوشیدا (خواجه) سیستان

کوه اوشیدا (خواجه) سیستان

کوه اوشیدا یا کوه رستم، تنها عارضه طبیعی در دشت سیستان است که در ۳۰ کیلومتری جنوب غربی شهر زابل قرار دارد. اوشیدا در زبان پارسی میانه به معنی ابدی است. این کوه ذوزنقه‌ای شکل که نزد سه دین اسلام، مسیحیت و زرتشت مقدس اس.

، از سنگ‌های بازالت سیاه رنگ تشکیل شده و با ارتفاع ۶۰۹ متر از سطح دریا، مانند جزیره‌ای در میان دریاچه هامون قرار دارد. نقش معروف (اسوا _ استیکا) از جمله نقش‌های دیوارهای بنای کوه خواجه زابل است.

در اطراف این کوه تعداد زیادی آثارباستانی از دوران ساسانیان، اشکانیان و بقایای اماکن اسلامی و معبد بودایی باقی‌مانده‌است که شامل آثار باستانی کوه خواجه (کوه رستم)، مجموعه ی کاخها، قلعه کهک کهزاد، قلعه چهل دختر، قلعه سرسنگ، آرامگاه خواجه غلطان، ساختمان پیر گندم بریان، خانه شیطان، بناهای منفرد آرامگاهی و قبور اسلامی است.

ادعا می‌شود قبر رستم دستان در بالای این کوه واقع شده است زیرا در محوطه بیرونی دژ آثار قبرهای اشکانی فراوانی وجود دارد. [۱]

آثار تاریخی پیش از اسلام محوطهٔ تاریخی کوه خواجه شامل مجموعه ی کاخها، قلعه کهک کهزاد و قلعه چهل دختر می‌باشد. ارنست هرتسفلد در سالهای ۱۹۲۵ و ۱۹۲۹ میلادی با بررسی این مجموعه عنوان تخت جمشید خشتی را برای مجموعهٔ کاخها برگزید.

Image result for ‫کوه اوشیدا‬‎

دژ اوشیدا که به واقع تبلور نبوغ ایرانیان دو هزار و ۲۶۴ سال پیش است، با خود قصه‌های فراوانی دارد از جمله اینکه ادعا می‌شود قبر رستم دستان در بالای این کوه واقع شده است زیرا در محوطه بیرونی دژ آثار قبرهای اشکانی فراوانی وجود دارد.

 

همچنین عنوان شده است که سورنا (سردار سپهبد رستم سورن پهلو) (۵۲–۸۲رپیش از میلاد) فرزند آرخش (آرش) و ماسیس، سپهبد ایران در زمان اشکانیان که با وجود عمر کوتاهش از شهرت خاصی در میان مردم باستان برخوردار بوده‌ است در این دژ سکنی داشته است، سورنا در دلیری و توانایی پیشروترین پارتی/ایرانی دوران خود بود. پلوتارک همچنین از سورنا به عنوان بلندقدترین و خوش چهره‌ترین مرد زمان خود یاد کرده‌است.Image result for ‫کوه اوشیدا‬‎

 

Related image

در دل خشکی دریاچه هامون تنها دلخوشی این روزهای هر ایرانی کهن دژ اوشیدا است، دژی که با خود داستانهای اساطیری زیادی دارد بطوریکه فردوسی هزار سال قبل یکی از جنگ های حماسی رستم را در بالای این کوه در شاهکار شاهنمامه به تصویر کشیده است.

کهن دژ اوشیدا یا به گفته محلی‌ها کوه خواجه آنقدر برای ادیان مختلف ارزش آیینی دارد که معماران و باستان‌شناسان ریسک دست زدن به آن را برای اکتشاف‌های متعدد ندارند، دژی که افسانه‌های زیادی درباره آن وجود دارد، مثلاً سه نفر از این دژ بیرون رفته تا نوید ظهور مسیح را بدهند، یا اینکه این دژ محل اصلی تولد زرتشت است و این در حالی است که یهودیان نیز به دلیل غرابتی که با این دژ دارند برای آن ارزش آئینی فراوان قائل هستند.

Related image

به دلیل مقدس بودن این کوه نزد ایرانیان باستان، جز در موارد چندی، سازندگان و معماران، هرگز در صدد برداشت سنگ و استفاده از مواد و مصالح این کوه در ساخت و سازهای خود نبوده و با وجود فراوانی سنگ در محل از خشت استفاده کردند.

Image result for ‫کوه اوشیدا‬‎

Related imageبر روی این کوه آثاری از دوران اشکانیان، ساسانیان و دوران اسلامی به جای مانده است.

همچنین می‌توان در این زمینه به آثاری مانند کهن دژ، قلعه کک کهزاد، قلعه چهل دختران، بقایای راه قدیمی‌، حصارهای مختلف، قبور سنگی، چند زیارتگاه اسلامی، قبرستان دوره میانه اسلامی و آرامگاه خواجه مهدی ( خواجه غلطان ) اشاره کرد